Mạnh mẽ vươn khơi, khai mở không gian phát triển mới

28/09/2026

Nghị quyết 20-NQ/TW ngày 28/7/2026 Hội nghị lần thứ 3, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về Xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh đã nhấn mạnh: “Xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh là chiến lược phát triển đất nước lâu dài, gắn chặt với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc,…”. Trên cơ sở đó, tư duy phát triển có sự thay đổi mạnh mẽ từ khai thác biển sang quản trị biển hiện đại; từ phát triển kinh tế ven biển sang phát triển quốc gia biển mạnh; từ quản lý theo ngành sang quản trị tổng hợp, thống nhất không gian biển quốc gia. Đồng thời, hình thành các cực tăng trưởng, trung tâm kinh tế, hành lang kinh tế biển, gắn kết đất liền-biển-hải đảo và các không gian phát triển mới.

Muốn “giàu từ biển”, Việt Nam phải hình thành năng lực quản trị biển hiện đại, làm chủ khoa học-công nghệ, phát triển hạ tầng đồng bộ và xây dựng những ngành kinh tế biển có sức cạnh tranh quốc tế.

Nhà máy đóng tàu HD Hyundai Việt Nam tại Khu Kinh tế Vân Phong, Khánh Hoà (Ảnh: HVS)

Bài 1:

Mở rộng không gian, vươn ra biển xa

Với gần 3.300km bờ biển, hơn 3.000 hòn đảo lớn, nhỏ cùng vùng đặc quyền kinh tế rộng khoảng 1 triệu km², gấp khoảng ba lần diện tích đất liền và nằm trên các tuyến hàng hải quốc tế quan trọng của khu vực châu Á-Thái Bình Dương, Việt Nam có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển kinh tế biển hiện đại.

Các hành lang kinh tế ven biển đang từng bước hình thành cấu trúc không gian phát triển mới của nền kinh tế quốc gia, trở thành “cực tăng trưởng” công nghiệp, đóng góp đáng kể vào mục tiêu tăng trưởng hai con số, giữ vai trò then chốt trong phát triển kinh tế biển và bảo vệ chủ quyền biển đảo của đất nước.

Công nghiệp hàng hải chuyển dịch “xanh, thông minh”

Đúng vào cữ này của 30 năm trước (30/9/1996), Liên doanh Hyundai-Vinashin (nay là Công ty Trách nhiệm hữu hạn Đóng tàu HD Hyundai Việt Nam) ra đời, kết quả hợp tác giữa Tập đoàn HD Hyundai (Hàn Quốc) với Tổng Công ty Công nghiệp tàu thủy (SBIC), quy mô diện tích 100 ha mặt đất, 172 ha mặt biển tại Khu Kinh tế Vân Phong (Khánh Hòa). Từ một xưởng sửa chữa tàu biển bé nhỏ, HD Hyundai Việt Nam đã có những “bước nhảy” rất dài, đến năm 2008, công ty chính thức chuyển sang đóng mới tàu biển. Tháng 3/2024 vừa qua, đơn vị đổi tên thành Công ty Trách nhiệm hữu hạn Đóng tàu HD Hyundai Việt Nam.

Ông Lê Văn Toàn, Phó Tổng Giám đốc Công ty đích thân lái ô tô đưa chúng tôi đi khảo sát một vòng nhà máy, giới thiệu: Trong quá trình hoạt động, nhà máy đã đầu tư và sở hữu hệ thống cầu cảng dài gần 1.400m cùng 2 ụ khô, tải trọng lên đến 400.000 tấn. Năng lực đóng mới mỗi năm của HD Hyundai Việt Nam hiện đạt khoảng 1,44 triệu DWT, trở thành một trong những nhà máy đóng tàu lớn nhất thế giới, khẳng định thương hiệu và vị thế vững chắc trên bản đồ hàng hải quốc tế.

Ông Lê Văn Toàn, Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH Đóng tàu HD Hyundai Việt Nam

"Tính đến thời điểm hiện tại, đơn vị đã bàn giao cho khách hàng 207 tàu, gồm tàu hàng với tải trọng lên đến 87.000 tấn và tàu dầu đến 115.000 tấn cho chủ tàu các nước Singarpore, Vương quốc Anh, Nhật Bản, Hy Lạp, Đan Mạch, Italia, … Ngày 16/4/2026 vừa qua, công ty đã được Ban Quản lý Khu Kinh tế và Khu Công nghiệp tỉnh Khánh Hòa cấp giấy đăng ký điều chỉnh đầu tư đến năm 2066, mang tính chiến lược lâu dài và phù hợp với xu thế phát triển chung”. "

Theo giải thích của ông, “HD” được viết tắt của từ Human Dreams (Ước mơ của con người) và Human Dynamics (Động lực, sức mạnh của con người). Và hơn nữa, HD mang ý nghĩa cốt lõi "hiện thực hoá những ước mơ của con người bằng động lực của con người". Việc đổi tên nhà máy cũng mang hàm ý chuyển đổi hình ảnh từ một đơn vị sản xuất truyền thống sang vị thế, vai trò một nhà cung cấp giải pháp thông minh, kế thừa tinh thần Hyundai, phát huy sức mạnh của con người, giúp công ty ngày càng phát triển, đạt được ước mơ trở thành doanh nghiệp hàng đầu trong lĩnh vực đóng tàu.

“Sau 30 năm hoạt động, dự án đã khẳng định được hiệu quả bền vững, đóng góp tích cực vào sự phát triển ngành công nghiệp tàu thủy Việt Nam, đồng thời là biểu tượng cho quan hệ hợp tác giữa hai quốc gia Việt Nam và Hàn Quốc. Tính đến thời điểm hiện tại, đơn vị đã bàn giao cho khách hàng 207 tàu, gồm tàu hàng với tải trọng lên đến 87.000 tấn và tàu dầu đến 115.000 tấn cho chủ tàu các nước Singarpore, Vương quốc Anh, Nhật Bản, Hy Lạp, Đan Mạch, Italia,… và đều được đánh giá rất cao. Ngày 16/4/2026 vừa qua, công ty đã được Ban Quản lý Khu Kinh tế và Khu Công nghiệp tỉnh Khánh Hòa cấp giấy đăng ký điều chỉnh đầu tư đến năm 2066, mang tính chiến lược lâu dài và phù hợp với xu thế phát triển chung”, ông Lê Văn Toàn khẳng định.

Đóng mới tàu biển tại Công ty TNHH Đóng tàu HD Hyundai Việt Nam (Ảnh HVS)

Thực trạng ngành công nghiệp đóng tàu Việt Nam - số liệu cập nhật đến tháng 6/2026 (Đồ hoạ: Nhật Minh)

Bước vào giai đoạn mới, mục tiêu của doanh nghiệp không dừng lại ở những con số hiện tại. Công ty tiếp tục mở rộng mặt bằng để sản xuất và đầu tư thêm trang thiết bị, nhà xưởng nhằm nâng cao năng suất. Tầm nhìn chiến lược đến năm 2030, số lượng tàu HD Hyundai Việt Nam đóng được hằng năm sẽ tăng lên 23 tàu, đồng thời chủ động chuyển dịch cơ cấu sản phẩm sang các dòng tàu thế hệ mới thân thiện với môi trường, đáp ứng các tiêu chuẩn phát thải khắt khe như tàu sử dụng nhiên liệu kép LNG, tàu container, tàu đa năng và các loại tàu hỗ trợ hàng hải.

Ông Bùi Công Phụng, Trưởng nhóm A11, Phòng Chế tạo vỏ, Công ty Đóng tàu HD Hyundai Việt Nam

"Gắn bó liên tục gần 25 năm với công ty, bản thân tôi thấy nhà máy ngày càng phát triển, môi trường làm việc cải thiện rõ rệt, nhất là công tác an toàn lao động. Công nhân được tập huấn, tuân thủ nghiêm ngặt các nội quy an toàn cơ bản và luôn đặt sinh mạng con người lên trên hết."

“Gắn bó liên tục gần 25 năm với công ty, bản thân tôi thấy nhà máy ngày càng phát triển, môi trường làm việc cải thiện rõ rệt, nhất là công tác an toàn lao động. Công nhân được tập huấn, tuân thủ nghiêm ngặt các nội quy an toàn cơ bản và luôn đặt sinh mạng con người lên trên hết. Về công nghệ kỹ thuật, quy trình sản xuất đã có những bước tiến lớn. Từ kỹ thuật hàn que ban đầu, nhà máy chuyển đổi sang hàn CO2, tiếp tục cải tiến từ hàn tay sang bán tự động và tự động hóa.

Ở các công đoạn ghép mối tôn, nhà máy đã áp dụng phương pháp hàn hiện đại thay thế hàn CO2 thủ công, giúp hoàn thiện mối nối chỉ trong một lượt và tiết kiệm nhiều thời gian. Năng suất được nâng cao, nhưng nhà máy vẫn duy trì số lượng công nhân ổn định để phục vụ mục tiêu mở rộng quy mô và kế hoạch tăng sản lượng. Mức thu nhập và các chế độ phúc lợi của công nhân tại nhà máy khá tốt, đời sống người lao động ngày càng nâng cao”, anh Bùi Công Phụng vui vẻ chia sẻ.

Quá trình mở rộng quy mô của HD Hyundai Việt Nam tại Khu Kinh tế Vân Phong cũng mang ý nghĩa kích cầu, lan tỏa động lực tăng trưởng đến toàn bộ chuỗi cung ứng hỗ trợ tại địa phương. Theo thống kê, hiện có khoảng 200 nhà thầu phụ đang trực tiếp tham gia chuỗi cung ứng vật tư thiết bị, kết cấu cơ khí cho nhà máy, tạo việc làm ổn định cho hơn 5.000 lao động cả trong và ngoài nhà máy. Nhiều doanh nghiệp sản xuất linh kiện tại địa phương đã nhanh chóng trưởng thành, đầu tư thiết bị hiện đại, mở rộng nhà xưởng và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của ngành đóng tàu.

Cơ hội bứt phá lớn từ nuôi biển công nghệ cao

Sau sắp xếp đơn vị hành chính, tỉnh Khánh Hòa có không gian biển rộng lớn với gần 500km bờ biển và các vịnh tuyệt đẹp như Nha Trang, Cam Ranh, Vân Phong, hội tụ nhiều lợi thế đặc biệt về du lịch, thủy sản, cảng biển và khoa học-công nghệ biển. Triển khai Nghị quyết 20-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh, nuôi biển công nghệ cao đang đứng trước cơ hội lớn để bứt phá từ biển, giàu từ biển và có năng lực cạnh tranh hàng đầu trong khu vực.

Để tạo động lực thúc đẩy nuôi biển hiện đại, hướng đến phát triển kinh tế biển mạnh, mới đây, Hội đồng nhân dân tỉnh đã thông qua nghị quyết hỗ trợ gần 60 tỷ đồng, giúp người dân chuyển đổi lồng bè nuôi biển lạc hậu sang lồng công nghệ cao.

Vùng nuôi biển hiện đại tại Khánh Hòa (Ảnh Bảo Trang)

Sau nửa tiếng đi ca-nô từ đất liền ra vịnh Vân Phong, hiện rõ trước mắt chúng tôi là những cụm lồng HDPE khổng lồ nuôi trồng thủy sản nổi bật trên mặt biển xanh ngắt, bao la. Đây là hệ thống nuôi cá chẽm công nghệ cao của Công ty Trách nhiệm hữu hạn Thủy sản Australis Việt Nam, một trong những doanh nghiệp nuôi và xuất khẩu cá chẽm lớn hàng đầu thế giới, với sản lượng hơn 12.000 tấn/năm.

Khác với mô hình nuôi truyền thống ven bờ, các lồng nuôi ở đây được đặt ở khu vực nước sâu, dòng chảy mạnh và môi trường biển ổn định. Tất cả các lồng nuôi đều được thiết kế theo tiêu chuẩn công nghệ hiện đại, có sức chống chịu gió bão lên tới cấp 12, độ sâu lưới từ 14-15m, nhằm tối ưu tốc độ tăng trưởng của cá và giảm tác động đến môi trường.

Vùng nuôi trồng thủy sản công nghệ cao tại tỉnh Khánh Hòa (Ảnh Hồng Thắm)

“Bộ não” điều khiển mọi hoạt động của hàng chục lồng HDPE trải dài trên mặt biển là văn phòng đặt hàng chục màn hình máy tính, bên trong một chiếc sà lan bằng thép. Trên màn hình hiển thị tất cả các thông số quan trọng như nhiệt độ nước, chất lượng môi trường,... Qua camera 360 độ đặt chìm trong lồng, kỹ thuật viên có thể quan sát được mọi diễn biến của cá, từ đó điều khiển hệ thống cho ăn tự động với số lượng, tốc độ và thời gian phù hợp nhất. Công nghệ hiện đại, thông minh đã giúp một kỹ thuật viên có thể vận hành toàn bộ hệ thống lồng nuôi tại trang trại.

Chăm chú theo dõi sức khỏe của cá qua hệ thống camera AI, ông Philip Bruce Bodington, Giám đốc sản xuất Công ty Trách nhiệm hữu hạn Thủy sản Australis Việt Nam cho biết: “Trong tương lai, mô hình nuôi trồng thủy sản trong đất liền dần bão hòa và nuôi biển sẽ là xu hướng tất yếu. Với điều kiện biển thuận lợi, kinh nghiệm lâu năm trong ngành thủy sản và lực lượng lao động tay nghề cao, Việt Nam có tiềm năng rất lớn để trở thành quốc gia dẫn đầu toàn cầu trong lĩnh vực nuôi biển bền vững. Công ty có thể đóng góp công nghệ nuôi tiên tiến để hỗ trợ sự phát triển lâu dài của ngành nuôi biển Việt Nam”.

Phóng tầm mắt nhìn ra Vịnh Bái Tử Long (Quảng Ninh), đảo Phất Cờ tựa như một vòng cung lóng lánh, trên đảo có nhiều hang động hoang sơ với măng nhũ đá đẹp đến ngỡ ngàng. Ngay chân đảo, bãi cát vàng trải dài là nơi khách du lịch có thể tham quan, nghỉ ngơi, thư giãn bên sóng nước miên man. Không chỉ có cảnh quan hang động và bãi cát tuyệt đẹp, đảo Phất Cờ còn có trang trại nổi rộng mênh mang trên mặt biển ngay vùng nước chân đảo đá, được thiết lập và chính thức hoạt động từ năm 2021. Tại đây, Công ty cổ phần Tập đoàn STP (STP Group, tiền thân là Công ty cổ phần Tập đoàn Nhựa Super Trường Phát) đã phối hợp Hợp tác xã Phất Cờ xây dựng thành công mô hình Trang trại nuôi trồng thủy sản kết hợp du lịch trải nghiệm, tiên phong ứng dụng công nghệ tự động AI trong nuôi trồng thủy sản, bao gồm hệ thống cho ăn tự động, robot giặt lưới,…

Khác với các bè nuôi truyền thống, trang trại nổi được hình thành bởi các tấm, khối vật liệu HDPE do STP Group thiết kế, chế tạo, cho không gian đẹp, chắc chắn và tiện nghi.Từ nhà điều hành du lịch cũng là điểm điều hành trung tâm, du khách được tham quan trang trại nổi rộng chừng 10ha trải rộng trên không gian mặt biển đảo Phất Cờ, đi bộ ngắm giàn nuôi rong sụn hoặc chèo thuyền trong "vườn phao nổi" treo rong sụn.

Mô hình nuôi biển kết hợp du lịch trải nghiệm tại Quảng Ninh của STP Farm (Anh Phát Trường)

Bà Nguyễn Thị Hải Bình, Tổng Giám đốc STP Group cho biết, công ty đang nghiên cứu và ứng dụng các giải pháp khoa học công nghệ để triển khai nuôi biển bền vững và bảo vệ môi trường. Phát triển nuôi biển cần được đặt trong không gian biển “đa tầng nấc”, gắn với khoa học công nghệ. Cách tiếp cận này mở ra khả năng khai thác nhiều lớp giá trị trên cùng một không gian biển, từ nuôi trồng thủy sản, du lịch sinh thái, nghiên cứu khoa học, tới giáo dục môi trường và tạo sinh kế bền vững cho người dân địa phương. Khi được quy hoạch và tổ chức một cách khoa học, một vùng biển có thể tạo ra nhiều lớp giá trị trên cùng một đơn vị không gian.

Tại các trang trại của STP Group, ứng dụng tối đa công nghệ trong quản lý, vận hành, các camera AI dưới nước theo dõi tốc độ tăng trưởng và các dấu hiệu bất thường của vật nuôi, hệ thống cảm biến liên tục cập nhật số liệu về nhiệt độ, lượng oxy hòa tan và dòng chảy,... Hệ thống GPS và mã QR cũng giúp STP xác định vị trí từng lồng, dễ dàng truy xuất dữ liệu trong nhật ký điện tử, như ngày thả nuôi, các thông số môi trường và thời điểm dự kiến thu hoạch.

Rong sụn và hàu Thái Bình Dương là hai sản phẩm chủ lực của STP Farm, được bố trí nuôi kết hợp cùng nhau. Trong khi hàu sử dụng nguồn thức ăn tự nhiên và chất hữu cơ trong nước, rong hấp thụ một phần chất dinh dưỡng dư thừa để sinh trưởng. Nhờ đó, các đối tượng nuôi có thể hỗ trợ lẫn nhau, vừa tận dụng hiệu quả không gian biển “đa tầng nấc”, vừa góp phần hạn chế chất thải, bảo vệ môi trường sinh thái.

Thành công từ hệ thống lồng nuôi cá chẽm hiện đại nơi biển xanh Vân Phong hay trang trại nuôi trồng thủy sản kết hợp du lịch ở Quảng Ninh, sẽ là những hình mẫu để nuôi biển Việt Nam phát triển mạnh mẽ trong tương lai.

Tàu biển được đóng mới tại Công ty Đóng tàu HD Hyundai Việt Nam (Ảnh: HVS)

Nguồn: https://nhandan.vn/special/mo-rong-khong-gian-vuon-ra-bien-xa/index.html?gidzl=IR0G8zLV6mb8hXSZrK4V24Ue5oBD5KzUNwbBUvaGGLK5gHajnqCJKW2fI7oJHKnN0wf2VZMatpqTt5qK1m