Cách đây đúng 30 năm (ngày 30/9), từ vùng đất hoang sơ ven biển tại Khu Kinh tế Vân Phong (Khánh Hòa), Công ty trách nhiệm hữu hạn đóng tàu HD Hyundai Việt Nam (HVS), mô hình liên doanh, hợp tác giữa Tập đoàn Hyundai (Hàn Quốc) với Tập đoàn Vinashin (nay là Tổng Công ty công nghiệp tàu thủy-SBIC) ra đời.

Từ nhà máy tàu biển Hyundai-Vinashin, một xưởng sửa chữa tàu biển ban đầu, HD Hyundai Việt Nam đã có những bước tiến rất nhanh, mạnh mẽ chuyển hẳn sang đóng mới tàu biển từ năm 2008 và hiện chiếm khoảng 80% tổng sản lượng tàu bàn giao toàn quốc.

Nhà máy sở hữu quy mô bề thế với diện tích mặt đất khoảng 100ha và hơn 172ha mặt biển, hệ thống cầu cảng kéo dài gần 1.400m cùng 2 ụ khô có tải trọng lên đến 400.000 tấn; năng lực đóng mới hằng năm của đơn vị đạt khoảng 1,44 triệu DWT.

Với hơn 200 con tàu hiện đại được bàn giao cho các chủ tàu lớn Nhật Bản, Hàn Quốc, Italia, Singapore,… thương hiệu đóng tàu HVS đã khẳng định được vị thế vững chắc trên bản đồ hàng hải quốc tế.

Nhân dịp này, chúng tôi đã có cuộc trao đổi ý kiến với ông Jin Sang Ho, Tổng Giám đốc HVS về định hướng của đơn vị trong thời gian tới cũng như tiềm năng phát triển ngành công nghiệp hàng hải của Việt Nam. Dưới đây là nội dung cuộc trao đổi.

Phóng viên: Thưa ông, sau nhiều năm hoạt động, ông đánh giá như thế nào về hiệu quả hợp tác giữa Tổng Công ty SBIC và Tập đoàn HD Hyundai trong mô hình liên doanh đóng tàu HD Hyundai Việt Nam? Tại một số nước khác, Tập đoàn HD Hyundai có thành lập mô hình liên doanh nào tương tự như liên doanh ở Việt Nam không, và liên doanh tại Việt Nam đóng góp như thế nào so với liên doanh ở các nước khác (nếu có), đóng góp như thế nào cho năng lực của công ty mẹ?

Ông Jin Sang Ho: Sau gần 30 năm hoạt động, hợp tác giữa SBIC và HD Hyundai tại HVS là một mô hình hợp tác hiệu quả và có tính bền vững, mang lại lợi ích cho cả hai bên. Khởi đầu từ việc sửa chữa tàu biển, HVS đã thành công trong việc chuyển sang đóng mới hoàn toàn vào năm 2008 và phát triển lớn mạnh trở thành một trong những nhà máy đóng tàu lớn nhất thế giới.

Tính đến thời điểm hiện tại, HVS đã bàn giao 207 tàu, bao gồm tàu hàng với tải trọng lên đến 87.000 tấn và tàu dầu đến 115.000 tấn cho khách hàng các nước Singapore, Vương quốc Anh, Nhật Bản, Hy Lạp, Đan Mạch, Italia, …và đều được đánh giá rất cao.

Ngày 16/4/2026, HVS được Ban Quản lý Khu kinh tế và khu công nghiệp tỉnh Khánh Hòa cấp giấy đăng ký điều chỉnh đầu tư thêm 20 năm (đến năm 2066). Với 30 năm hoạt động vừa qua, dự án đã khẳng định được hiệu quả bền vững, đóng góp tích cực vào sự phát triển của ngành công nghiệp tàu thủy Việt Nam, đồng thời là biểu tượng cho quan hệ hợp tác giữa hai quốc gia Việt Nam và Hàn Quốc.

Tôi đánh giá sự điều chỉnh tăng thời hạn hoạt động này mang tính chiến lược lâu dài và phù hợp với xu thế phát triển chung, tạo động lực để các bên tiếp tục cam kết đầu tư dài hạn, đưa công nghệ mới, nâng cao năng lực cạnh tranh, đồng thời duy trì ổn định việc làm và thu nhập cho hàng nghìn người lao động. Đề xuất điều chỉnh thời gian đầu tư thêm 20 năm của HVS đã được Lãnh đạo Bộ Xây dựng, các ban, sở, ngành ủng hộ và hướng dẫn thực hiện. 

Theo tìm hiểu của tôi, hiện nay không có mô hình nào của HD Hyundai ở nước ngoài hoàn toàn giống với mô hình liên doanh HVS tại Việt Nam. Mỗi thị trường có một cách tiếp cận khác nhau, phù hợp với điều kiện và mục tiêu của tập đoàn tại từng quốc gia.

Thí dụ, tại Philippines, HD Hyundai đang phát triển cơ sở đóng tàu tại Subic theo mô hình công ty thuộc tập đoàn, chứ không phải mô hình liên doanh như HVS. Điều này cho thấy HD Hyundai có nhiều cách để mở rộng năng lực sản xuất ra nước ngoài, nhưng mô hình HVS có đặc điểm riêng: Đây là sự kết hợp giữa năng lực, công nghệ và kinh nghiệm của HD Hyundai với nguồn lực, nhân lực và điều kiện sản xuất tại Việt Nam.

Về đóng góp cho công ty mẹ, tôi cho rằng HVS trước hết bổ sung năng lực sản xuất cho mạng lưới của HD Hyundai, đồng thời giúp tập đoàn tiếp cận và khai thác hiệu quả nguồn nhân lực tại Việt Nam để phục vụ thị trường quốc tế. Nhưng đóng góp của HVS không chỉ nằm ở sản lượng.

Qua quá trình hợp tác lâu dài, HVS đã hình thành được đội ngũ kỹ sư, cán bộ kỹ thuật và người lao động có khả năng làm việc theo tiêu chuẩn quốc tế.

Đây cũng là một nguồn lực quan trọng đối với mạng lưới sản xuất toàn cầu của HD Hyundai. Ngược lại, Việt Nam nhận được giá trị từ công nghệ, phương pháp sản xuất, tiêu chuẩn chất lượng và kinh nghiệm quản lý của HD Hyundai.

Vì vậy, tôi cho rằng giá trị của HVS nằm ở tính bổ trợ cho cả hai bên. HD Hyundai có thêm năng lực sản xuất và nguồn nhân lực tại Việt Nam; còn Việt Nam có thêm cơ hội tiếp nhận công nghệ, nâng cao năng lực con người và kết nối sâu hơn với thị trường đóng tàu quốc tế.

Đội ngũ kỹ sư, cán bộ kỹ thuật, cán bộ quản lý và người lao động Việt Nam hiện nay có nhiều năm kinh nghiệm trong công việc. Điều quan trọng là họ không chỉ biết thực hiện theo quy trình có sẵn, mà ngày càng có khả năng hiểu bản chất công việc, xử lý vấn đề và chủ động chịu trách nhiệm với phần việc của mình.

Phóng viên: Nhìn lại quá trình hợp tác, ông đánh giá đâu là dấu ấn lớn nhất của liên doanh đối với sự phát triển của ngành đóng tàu Việt Nam và những giá trị quan trọng nhất đã tạo ra cho cả hai phía? Ngoài các chỉ tiêu về sản lượng, doanh thu, mở rộng thị trường, những kết quả Tập đoàn HD Hyundai đầu tư tại liên doanh về công nghệ, quản trị doanh nghiệp, đào tạo nguồn nhân lực và xây dựng đội ngũ kỹ sư, công nhân kỹ thuật Việt Nam là gì? Ông đánh giá như thế nào về năng lực của đội ngũ kỹ sư, cán bộ quản lý và công nhân kỹ thuật Việt Nam?

Ông Jin Sang Ho: Theo tôi, giá trị lớn nhất của liên doanh không chỉ nằm ở số lượng tàu đóng hay doanh thu đạt được, mà là năng lực được hình thành và phát triển tại Việt Nam sau quá trình hợp tác. Trong ngành đóng tàu, công nghệ không chỉ là máy móc, thiết bị, quan trọng hơn là phương pháp tổ chức sản xuất, quy trình kỹ thuật, kiểm soát chất lượng, quản lý tiến độ và cách giải quyết các vấn đề phát sinh trong thực tế. Những điều đó được chuyển giao thông qua công việc hằng ngày và được đội ngũ Việt Nam tiếp nhận, thực hành và từng bước làm chủ.

Tôi đánh giá đội ngũ kỹ sư, cán bộ kỹ thuật, cán bộ quản lý và người lao động Việt Nam hiện nay có nhiều năm kinh nghiệm trong công việc. Điều quan trọng là họ không chỉ biết thực hiện theo quy trình có sẵn, mà ngày càng có khả năng hiểu bản chất công việc, xử lý vấn đề và chủ động chịu trách nhiệm với phần việc của mình. Đào tạo vì vậy không chỉ là đưa người lao động đi học hay hướng dẫn một kỹ năng cụ thể. Mục tiêu cuối cùng là biến kiến thức và kinh nghiệm tiếp nhận được thành năng lực thực tế của chính người Việt Nam. Khi con người có năng lực, công nghệ mới thật sự được tiếp nhận và có thể tiếp tục phát triển tại Việt Nam.

Đây cũng là giá trị mà hai bên cùng nhận được. HD Hyundai có một đội ngũ nhân lực tại Việt Nam có khả năng đáp ứng yêu cầu sản xuất quốc tế; còn Việt Nam có thêm nguồn nhân lực, kinh nghiệm và năng lực sản xuất được hình thành từ quá trình hợp tác thực tế. Vì vậy, nếu phải nói đâu là dấu ấn lớn nhất của liên doanh đối với ngành đóng tàu Việt Nam, tôi cho rằng đó chính là con người. Tàu có thể được đóng trong một giai đoạn, nhưng một đội ngũ con người có năng lực và kinh nghiệm sẽ tạo ra giá trị cho ngành trong nhiều năm sau đó.

Ông Jin Sang Ho: Theo tôi, đây là một trong những vấn đề quan trọng nhất nếu Việt Nam muốn phát triển ngành đóng tàu có sức cạnh tranh lâu dài. Không thể chỉ dừng ở việc sản xuất, gia công những phần việc có giá trị thấp, mà phải từng bước tham gia sâu hơn vào những công đoạn tạo ra giá trị cao trong toàn bộ quá trình đóng tàu. HVS có thể đóng vai trò là cầu nối ở điểm này.

Khi tham gia vào chuỗi sản xuất của HVS, doanh nghiệp Việt Nam không chỉ cung cấp vật liệu hay thực hiện gia công, mà còn có cơ hội nâng cao năng lực về cơ khí, thiết bị, điện, tự động hóa, dịch vụ kỹ thuật, thiết kế và quản lý. Khi đáp ứng được yêu cầu về chất lượng, tiến độ và tiêu chuẩn quốc tế, những doanh nghiệp đó không chỉ phục vụ HVS mà còn có cơ sở để tham gia vào các chuỗi cung ứng khác trên thị trường quốc tế.

Tuy nhiên, tôi muốn nhấn mạnh rằng giá trị giữ lại trong nước không nên chỉ được nhìn qua tỷ lệ vật tư sản xuất trong nước. Điều quan trọng hơn là chúng ta giữ lại được bao nhiêu tri thức, công nghệ, năng lực thiết kế, kỹ thuật và năng lực quản trị. Bởi nếu chỉ sản xuất một sản phẩm tại Việt Nam nhưng phần lớn công nghệ, thiết kế và giá trị gia tăng vẫn nằm ở bên ngoài thì năng lực cạnh tranh của chúng ta vẫn còn hạn chế.

Vì vậy, mục tiêu cuối cùng không chỉ là tăng số lượng doanh nghiệp tham gia vào chuỗi cung ứng, mà là nâng chất lượng và năng lực của chính các doanh nghiệp đó. Khi doanh nghiệp Việt Nam có thể tự thiết kế, tự làm chủ kỹ thuật, quản lý chất lượng và đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế, lúc đó giá trị tạo ra tại Việt Nam mới thực sự tăng lên và ngành đóng tàu mới có nền tảng để phát triển bền vững.

Ông Jin Sang Ho: Theo tôi, để ngành đóng tàu phát triển “đủ nhanh-đủ mạnh”, chúng ta không thể chỉ đặt mục tiêu tăng quy mô nhà máy hay tăng công suất. Điều quan trọng hơn là phải xây dựng được một hệ sinh thái công nghiệp đóng tàu đủ mạnh, trong đó con người và công nghệ là nền tảng, nhà máy là hạt nhân, còn công nghiệp hỗ trợ, hạ tầng, logistics và thị trường là những yếu tố bảo đảm cho hệ sinh thái đó phát triển bền vững.

Trước hết, tôi cho rằng con người và công nghệ phải được ưu tiên hàng đầu. Trong đóng tàu, công nghệ không chỉ là máy móc hay thiết bị, mà còn là năng lực thiết kế, kỹ thuật, tổ chức sản xuất, tự động hóa, số hóa, kiểm soát chất lượng và quản trị. Nhưng công nghệ chỉ thật sự trở thành năng lực của Việt Nam khi chúng ta có con người đủ khả năng tiếp nhận, vận hành và từng bước làm chủ công nghệ đó. Vì vậy, đầu tư cho con người phải đi cùng với đầu tư công nghệ.

Trên nền tảng đó, nhà máy đóng tàu phải là hạt nhân kéo theo cả hệ sinh thái phía sau. Một con tàu không phải là sản phẩm của riêng một nhà máy, mà là kết quả của rất nhiều ngành cùng tham gia, từ vật liệu, cơ khí, thiết bị, điện, tự động hóa đến dịch vụ kỹ thuật. Khi các doanh nghiệp trong nước cùng nâng cao năng lực và đáp ứng được tiêu chuẩn quốc tế, giá trị tạo ra trong nước sẽ tăng lên.

Cùng với đó, hạ tầng cảng, logistics và một thị trường đủ lớn, ổn định sẽ tạo điều kiện để các doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư dài hạn. Nhà nước cũng cần có chính sách ổn định, minh bạch và có tầm nhìn dài hạn để tạo niềm tin cho doanh nghiệp.

Tôi cho rằng HVS cũng là một ví dụ cho cách một doanh nghiệp có công nghệ và kinh nghiệm quốc tế có thể kết nối với nguồn nhân lực, năng lực sản xuất và doanh nghiệp tại Việt Nam, đồng thời đưa những năng lực đó tham gia vào thị trường quốc tế. Nếu làm tốt vai trò kết nối này, các doanh nghiệp Việt Nam không chỉ cung cấp sản phẩm cho một nhà máy, mà còn có cơ hội nâng tiêu chuẩn, tích lũy kinh nghiệm và từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Và khi hệ sinh thái đó phát triển, giá trị giữ lại tại Việt Nam cũng sẽ thay đổi về chất. Chúng ta sẽ không chỉ giữ lại giá trị từ gia công, chế tạo hay lắp ráp, mà có thể từng bước giữ lại nhiều hơn từ thiết kế, kỹ thuật, công nghệ, sản xuất thiết bị, dịch vụ kỹ thuật và quản trị. Giá trị giữ lại trong nước không nên chỉ được nhìn qua tỷ lệ vật tư sản xuất trong nước.

Quan trọng hơn là chúng ta giữ lại được bao nhiêu tri thức, công nghệ, năng lực thiết kế, kỹ thuật và năng lực quản trị; bởi đó mới là những yếu tố tạo nên năng lực cạnh tranh lâu dài của ngành đóng tàu Việt Nam.

Vì vậy, theo quan điểm của tôi, “đủ nhanh-đủ mạnh” không có nghĩa là chỉ xây thêm nhà máy hay đóng nhiều tàu hơn, quan trọng là phải hình thành được một hệ sinh thái mà trong đó mỗi con tàu trở thành nơi hội tụ ngày càng nhiều năng lực của Việt Nam. Khi đó, chúng ta không chỉ tăng sản lượng đóng tàu, mà còn nâng được năng lực của cả ngành công nghiệp hàng hải.

Mục tiêu cuối cùng không phải chỉ là đóng được nhiều tàu hơn tại Việt Nam, mà là làm sao để trong mỗi con tàu có ngày càng nhiều hơn công nghệ, kỹ thuật, nhân lực, doanh nghiệp và giá trị do Việt Nam tạo ra. 

Việt Nam không chỉ có tiềm năng trở thành nơi đóng tàu cho thế giới, mà hoàn toàn có thể hướng tới xây dựng một hệ sinh thái công nghiệp hàng hải có năng lực cạnh tranh quốc tế. HVS mong muốn tiếp tục đóng vai trò là cầu nối về công nghệ, tiêu chuẩn và kinh nghiệm của HD Hyundai, đồng thời góp phần phát triển năng lực sản xuất và nguồn nhân lực Việt Nam.

Phóng viên: Từ góc nhìn một doanh nghiệp có vốn và công nghệ của Hàn Quốc hoạt động tại Việt Nam, ông đánh giá thế nào về định hướng chính sách của Việt Nam đối với phát triển kinh tế biển và công nghiệp hàng hải hiện nay? Đặc biệt, Nghị quyết số 20-NQ/TW sẽ tác động như thế nào đến quyết định đầu tư, sản xuất, mở rộng công suất và phát triển thị trường của doanh nghiệp? Từ thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp, nếu được gửi thông điệp/kiến nghị tới Chính phủ, bộ, ngành và các nhà hoạch định chính sách về phát triển công nghiệp hàng hải Việt Nam trong giai đoạn tới, ông muốn nhấn mạnh điều gì?

Ông Jin Sang Ho: Chúng tôi đánh giá Việt Nam đang ở trong thời điểm rất thuận lợi để phát triển công nghiệp đóng tàu. Thị trường quốc tế có nhu cầu đối với các thế hệ tàu mới, trong khi Việt Nam có lợi thế về vị trí địa lý, lực lượng lao động và kinh nghiệm sản xuất. Chính phủ cũng đang xác định công nghiệp đóng tàu là một bộ phận quan trọng của hệ sinh thái công nghiệp hàng hải và kinh tế biển.

Từ thực tiễn hoạt động của HVS, chúng tôi cho rằng để tận dụng cơ hội này, Việt Nam cần tập trung vào ba yếu tố: Công nghệ, nhân lực chất lượng cao và công nghiệp hỗ trợ. Đặc biệt, cần phát triển các doanh nghiệp Việt Nam có khả năng cung cấp vật tư, thiết bị và dịch vụ kỹ thuật đạt tiêu chuẩn quốc tế, qua đó nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và giá trị tạo ra trong nước.

Chúng tôi đặc biệt kỳ vọng các chính sách trong thời gian tới tiếp tục tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp đầu tư dài hạn, mở rộng sản xuất, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật cao. Đây là những yếu tố quyết định khả năng cạnh tranh của ngành đóng tàu Việt Nam trong dài hạn.

Thông điệp của chúng tôi là: Việt Nam không chỉ có tiềm năng trở thành nơi đóng tàu cho thế giới, mà hoàn toàn có thể hướng tới xây dựng một hệ sinh thái công nghiệp hàng hải có năng lực cạnh tranh quốc tế. HVS mong muốn tiếp tục đóng vai trò là cầu nối về công nghệ, tiêu chuẩn và kinh nghiệm của HD Hyundai, đồng thời góp phần phát triển năng lực sản xuất và nguồn nhân lực Việt Nam.

Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn ông!

QUANG HƯNG-HỒNG TRÂM

Nguồn:  https://nhandan.vn/viet-nam-hoan-toan-co-the-xay-dung-he-sinh-thai-cong-nghiep-hang-hai-du-nang-luc-canh-tranh-quoc-te-post991940.html